خونریزی اندام فوقانی
# خونریزی اندام فوقانی (Upper Extremity Hemorrhage)
🔴 **هشدار:** خونریزی شدید دست یا بازو میتواند ظرف چند دقیقه باعث از دست رفتن حجم زیادی از خون و بروز شوک شود. اگر خونریزی با فشار مستقیم کنترل نشود یا خون بهصورت فوارهای خارج شود، باید فوراً از تورنیکه استفاده کرده و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
## 🟥 ① خونریزی اندام فوقانی چیست؟
خونریزی اندام فوقانی به خروج خون از شریانها، وریدها یا مویرگهای دست، ساعد، آرنج یا بازو گفته میشود. این خونریزی ممکن است در اثر بریدگی، تصادف، آسیبهای صنعتی، حوادث ورزشی، زخم گلوله یا قطع عضو ایجاد شود.
بیشتر خونریزیهای اندام فوقانی با فشار مستقیم کنترل میشوند، اما در خونریزیهای شریانی شدید یا قطع عضو، استفاده از تورنیکه میتواند جان بیمار را نجات دهد.
---
## 🟦 ② شایعترین علل خونریزی اندام فوقانی
• بریدگی با چاقو
• بریدگی با شیشه
• حوادث صنعتی
• آسیب ناشی از دستگاههای برش
• تصادفات رانندگی
• سقوط از ارتفاع
• گازگرفتگی حیوانات
• زخم گلوله
• انفجار
• قطع کامل یا ناقص دست
### عوامل افزایش خطر
• مصرف داروهای رقیقکننده خون
• اختلالات انعقادی
• بیماریهای کبدی
• سالمندی
---
## 🟨 ③ ارزیابی و کنترل خونریزی
ابتدا شدت خونریزی را ارزیابی کنید.
اگر خونریزی خفیف باشد:
• فشار مستقیم
• پانسمان فشاری
اگر خونریزی شدید باشد:
• فشار مستقیم
• در صورت نیاز گاز هموستاتیک
• در صورت عدم کنترل، تورنیکه
پس از کنترل خونریزی:
• نبض اندام بررسی شود.
• رنگ و دمای انگشتان کنترل شود.
• علائم شوک ارزیابی گردد.
---
## 🟩 ④ درمان
درمان به شدت آسیب بستگی دارد.
### درمانهای اولیه
• فشار مستقیم
• پانسمان فشاری
• تامپوناد زخم در موارد خاص
• تورنیکه در خونریزی شدید
### درمانهای بیمارستانی
• ترمیم عروق
• بخیه زخم
• جراحی اعصاب و تاندونها
• تزریق خون
• کنترل شوک
---
## 🟪 ⑤ مراقبتهای بعد از کنترل خونریزی
• پانسمان را باز نکنید.
• در صورت استفاده از تورنیکه، زمان بستن ثبت شود.
• بیمار را گرم نگه دارید.
• اندام را از نظر رنگ، نبض و دما بررسی کنید.
• بیمار را سریع به مرکز درمانی منتقل کنید.
---
## ⬜ ⑥ نکته کلیدی
بیشتر خونریزیهای دست و بازو با فشار مستقیم کنترل میشوند، اما اگر خونریزی شدید شریانی وجود داشته باشد، **تأخیر در استفاده از تورنیکه میتواند جان بیمار را به خطر بیندازد.**
---
## 👨⚕️ ⑦ نظر متخصص تپش
در آسیبهای اندام فوقانی، حفظ جان بیمار همیشه بر حفظ اندام اولویت دارد. اگر خونریزی شدید با فشار مستقیم کنترل نشود، نباید در استفاده از تورنیکه تأخیر کرد. پس از نجات جان بیمار، جراح عروق، جراح دست و جراح پلاستیک میتوانند برای حفظ عملکرد اندام اقدامات لازم را انجام دهند.
---
## 🔵 ⑧ باورهای نادرست رایج
❌ تمام خونریزیهای دست نیاز به تورنیکه دارند.
❌ اگر خونریزی کم شد، دیگر نیازی به مراجعه به بیمارستان نیست.
❌ خونریزی دست همیشه ساده و کمخطر است.
❌ پس از کنترل خونریزی، بررسی نبض اندام ضرورتی ندارد.
❌ در قطع عضو امیدی به پیوند مجدد وجود ندارد.
---
## 🟢 ⑨ چه زمانی فوراً به اورژانس مراجعه کنیم؟
• خونریزی با فشار مستقیم متوقف نشود.
• خون بهصورت فوارهای خارج شود.
• قطع کامل یا ناقص دست یا انگشتان رخ داده باشد.
• بیمار دچار علائم شوک شود.
• بیحسی یا ناتوانی در حرکت انگشتان ایجاد شود.
• زخم ناشی از گلوله، انفجار یا آسیب شدید صنعتی باشد.
---
## 🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه
✔️ خونریزی اندام فوقانی ممکن است از بریدگی ساده تا آسیب شدید شریانی متغیر باشد.
✔️ فشار مستقیم اولین اقدام برای کنترل خونریزی است.
✔️ در خونریزیهای شدید که با فشار مستقیم کنترل نمیشوند، استفاده از تورنیکه ضروری است.
✔️ پس از کنترل خونریزی، بیمار باید سریع به مرکز درمانی منتقل شود.
✔️ اقدام سریع و صحیح میتواند هم جان بیمار و هم عملکرد اندام را حفظ کند.
---
## 📚 منابع علمی
• American College of Surgeons (ACS) – Stop the Bleed Program
• Advanced Trauma Life Support (ATLS), 11th Edition
• Committee on Tactical Combat Casualty Care (CoTCCC) Guidelines
• Prehospital Trauma Life Support (PHTLS), 10th Edition
• European Society for Vascular Surgery (ESVS)
• World Health Organization (WHO) – Essential Trauma Care Guidelines